Vandaag wil ik het met je hebben over een lastig onderwerp: vrienden die geen echte vrienden zijn. Misschien heb jij er ook een paar? Mensen die ooit aanvoelden als een knusse trui, maar die inmiddels meer kriebelen dan verwarmen?
Ze zijn overal te vinden, mensen die vooral van je houden wanneer jij beschikbaar en begripvol bent, maar die het opeens heel druk hebben als jijzelf iets nodig hebt of iets leuks wilt delen.
Papieren vrienden
Ik noem dit ‘papieren vrienden’, want op papier klopt het: je kent elkaar al een hele tijd, je hebt fijne herinneringen samen, je weet hoe ze hun koffie drinken en welke ex nog steeds verboden terrein is. Maar in de praktijk voelt de vriendschap steeds vaker als een soort eenzijdige podcast. Je luistert naar uitzending 147 over hún leven, hún drama, hún successen, hún gevoelens… met incidenteel een vraagje aan jou, dat dient als bruggetje naar een gunst die jij vervolgens voor ze mag verlenen.
Je wilt niet moeilijk doen, je wilt het vooral gezellig houden… dus je luistert, je knikt, je leeft mee, je stuurt hartjes, je helpt waar je kunt. Soms deel je zelf iets, omdat je bijvoorbeeld enthousiast bent over een project dat je eindelijk hebt afgerond, om vervolgens niets terug te horen of een kort ‘leuk!’ te krijgen, gevolgd door uitzending 148 van de podcast.
Wat deze vrienden je kunnen leren
Het klinkt misschien gek, maar deze papieren vrienden zijn uitstekende leraren. Ze geven je een stoomcursus langzamer leven, als je daarvoor openstaat. Zelfs mensen die je leegtrekken, kunnen je vullen. Met inzicht, welteverstaan.
Energie bewaken
Ze leren je bijvoorbeeld om je eigen energie niet weg te laten lekken. Voel je je leeg na ieder gesprek? Dan wordt het tijd om wat emotionele afstand te nemen. Probeer eens de volgende gedachten vast te houden tijdens zo’n gesprek:
… Ik hoef hier niet met mijn hele ziel en zaligheid bij te zijn
… Ik mag minder geven dan ik gewend ben
… Ik ben niet verantwoordelijk voor hun geluk
Grenzen aangeven
Verwachten ze dat jij hún altijd tegemoetkomt? Lijken jouw grenzen onzichtbaar, maar zijn die van hen heilig? Dan kun je leren om jouw grenzen ‘normaal’ te maken. In plaats van je te verontschuldigen voor jouw grenzen kun je ze ook gewoon neerleggen als feit. Een vriendschap die alleen werkt als jij altijd ja zegt, werkt niet.
Verwachtingen minimaliseren
Andersom kunnen papieren vrienden je ook leren om je eigen verwachtingen wat te temperen. Ik verwachtte vroeger dat vriendschappen altijd wederkerig waren. Ik leef mee, jij leeft mee. Ik ben blij met jouw successen, jij gunt mij mijn successen. Maar niet iedereen is zo gebouwd. Het loslaten van die verwachting voorkomt een hoop teleurstellingen en frustratie. Als je minder van de ander verwacht, zorg je voor meer rust in je eigen hoofd.
Echte vriendschap herkennen
Niets maakt een echte vriend zichtbaarder, dan iemand die géén echte vriend is. Door het contrast zie je opeens glashelder wie wél naar je luistert, wie wél blij is met jouw geluk, wie wél vraagt hoe het met je gaat, wie wél aanwezig is zonder draaiboek. Alsof je jarenlang oploskoffie dronk en opeens een Italiaanse cappuccino krijgt.
Afstand nemen
Moet je telkens kleiner worden om jullie vriendschap te laten werken? Voel je je vaker gekwetst dan gewaardeerd? Dan is het wellicht tijd om wat meer fysieke afstand te nemen. Dat hoeft niet door de ander uit je leven te knippen met een ceremoniële schaar en een boze speech. Het kan ook kalm en vriendelijk. Bijvoorbeeld door minder vaak of minder snel te reageren op appjes, door pas af te spreken als jij daar zelf ook aan toe bent.
Beperk de interactie, stop met initiatief nemen en houd het contact licht en oppervlakkig. Zijn het echt papieren vrienden? Dan zal de vriendschap vanzelf uitdoven. Misschien zullen ze kort proberen om jouw aandacht terug te winnen met een charmeoffensief of door het opwekken van schuldgevoelens. Maar als je kalm je eigen grenzen bewaakt, zullen ze uiteindelijk vanzelf afhaken.
Natuurlijk kan een eerlijk gesprek soms wonderen doen, maar soms ook niet. Je voelt zelf wel aan of een gesprek iets kan verbeteren, of dat het alleen een herhaling van zetten zal zijn. Verwacht je dat het uitspreken van jouw bezwaren enkel zal leiden tot verwijten en drama? Kies dan gerust voor stille afstand. Dat is geen lafheid, dat is volwassen zelfzorg.
Tot slot
Papieren vrienden zijn geen slechte mensen, ze zijn gewoon erg op zichzelf gericht. En dat mag! Maar jij mag op jouw beurt zelf kiezen wie jouw energie verdient. Langzamer leven begint dan met het besluit: ik hoef dit niet meer.
En ja, het kan even pijn doen wanneer je je realiseert dat sommige vrienden helemaal geen vrienden zijn, maar het is een pijn die lucht geeft. Wat overblijft is ruimte in je dagen en je hoofd, energie die je kunt besteden aan mensen die wél echt bij je passen.
Meer lezen over hoe je je vaker oprecht goed kunt voelen?
Mijn nieuwe boek ‘Laat mij maar gewoon gelukkig zijn’ gaat precies hierover!